صداقت؛ اعتبار جاودان پیامبر (ص)

حجت‌الاسلام علیرضا قبادی، جامعه‌شناس و کارشناس دینی، با نگاهی نو و کاربردی، به بازخوانی ابعاد مغفول‌ مانده از زندگی پیامرب(ص) می‌پردازد. در ادامه درس‌گفتاری، با موضوع «زیست صادقانه» را می‌خوانیم.

یکی از خصوصیات ویژه و مهم در زندگی پیامبر(ص) زیست صادقانه اوست. صداقت در اندیشه و رفتار پیامبر(ص) در طول زندگی او جاری و ساری بود و هیچگاه در زندگی خود از این ویژگی عدول نکرده و رفتار ناصادقانه‌ای از آن حضرت گزارش نشده است.

دوران قبل از بعثت که به راستگویی و امانتداری شهره بود، او را محمد امین می‌گفتند؛ اما اوج صداقت او را باید در قله اعتبار، قدرت و محبوبیتش مشاهده کرد. بودند و هستند افرادی که تا قدرت و اعتباری ندارند، صادقانه رفتار می‌کنند؛ اما به گاه قدرت و اعتبار، خالی از صداقت‌اند؛ اما صداقت پیامبر(ص) اینگونه نبود؛ زیرا صداقت او که در این گفتار به «زیست صادقانه» تعبیر شده است، برگرفته از آموزه قرآن کریم است که منطبق و مورد تصریح آیه ۸ سوره احزاب است که خداوند از صادقان درباره صدقشان پرسش می‌کند.

برای اینکه زیست صادقانه پیامبر(ص) به خوبی درک شود، حکایت زیر نقل می‌شود؛ پیامبر(ص) پس از آنکه مکه را با آن نحو فتح کرد، قدرت و اعتبار بی‌نظیری کسب کرد و در اوج قدرت قرار گرفت؛ از این رو برای دفع تهدید و رفع خطر سپاهیان روم، عازم غزوه تبوک شد. این سفر، از طولانی‌ترین سفرهای نظامی آن حضرت به حساب می‌آید.

در یکی از منازل این سفر، شتر آن حضرت گم شد. اصحاب به جست‌وجوی آن برآمدند. یکی از منافقان برخاست و گفت: محمد چنین تصور می‌کند که نبی است و شما را از اخبار آسمانی باخبر می‌کند و حال آنکه نمی‌داند، ناقه‌اش کجاست! این سخن به گوش رسول خدا رسید، آن حضرت فرمود؛ به خدا قسم من چیزی غیر از آنچه خدا به من تعلیم دهد، نمی‌دانم؛ اکنون خداوند مرا از محل ناقه باخبر کرده است، افسار شتر به درختی در فلان دره گیر کرده و شتر در آنجا مانده است. آنگاه به شکاف میان دو کوه اشاره کرد و گروهی به دنبال آن رفتند و شتر را در همان حالتی یافتند که پیامبر(ص) توصیف فرمودند.

این جمله پیامبر(ص) «به خدا قسم من چیزی غیر از آنچه خدا به من تعلیم دهد، نمی‌دانم» نشان از صداقت پیامبر(ص) یا زیست صادقانه او دارد؛ مستقل از اینکه منافقان سوء استفاده می‌کنند یا مخالفان زخم زبان می‌زنند؛ و بی توجه به برخی مصلحت‌اندیشی‌هایی که بسیاری از سیاست‌بازان و حاکمان برای حفظ موقعیت و قدرت خود انجام می‌دهند، پیامبر(ص)، به مقتضای بندگی و صداقتی که ویژه رسالت او بود، صادقانه اعلام می‌کند که اخبار غیب من محدود به تعلیم الهی است. شاید همین صداقت پیامبر(ص) و زیست صادقانه اوست که آیین محمدی را پویا و مانا کرده است.